Zeka Testleri ve IQ Değerlendirilmesi

Her anne-baba, çocuğunun normal gelişimine ve dikkat düzeyinin ne derece yeterli olup olmadığına ilişkin merak duyar. Bu merakı gidermek ve çocuğun gelişiminin normal düzeyde olup olmadığını tespit etmek için uygulanacak testler, bir uzman tarafından belirlenmelidir.

 

Zeka testleri, çocukta herhangi bir gelişim geriliği veya yaşıtlarından ileri bir seviyede olma durumunu saptamak için ideal bir yöntemdir. Bu sayede, çocuğun zihinsel gelişimi daha iyi bir şekilde desteklenebilir.  Zeka testleri, zihinsel gelişimin yanı sıra çocuğun hangi alanlarda gelişiminin daha ileri olup hangi alanlarda daha zayıf kaldığını objektif bir şekilde gösterebilir. Özellikle, eğitim çağına gelen çocuklar okul başarısı, sosyal ortama uyum ve daha birçok kriterde problem yaşıyorsa, zeka testleri bunun neden kaynakladığını bulmak için yararlı bir araç olabilir. Öğrenme güçlüğü olan çocukların yanı sıra üstün zekalı çocukların da erken yaşta saptanması ve eğitimlerinin o yönde düzenlenmesi, çocukların akademik ve sosyal gelişimlerine yardımcı olabilme açısından çok önemlidir.

 

İnternette veya başka bir ortamda herhangi biri tarafından uygulanan zeka testleri güvenilir değildir. Objektif olan ve güvenilirliği kanıtlanmış zeka testleri uzmanlar tarafından çocuk ve genç psikiyatri klinikleri, terapi merkezleri ve hastanelerde yapılmaktadır.

 

Günümüzde, farklı yaş grupları için birçok farklı zeka testi vardır. Uygulanacak zeka testinin, çocuğun yaşına ve gelişimine uygun olarak seçilmesi daha doğru sonuçların çıkmasına yardımcı olur. Gelişim tarama testleri çocuğun doğduğu andan itibaren gelişimi konusunda fikir verebilir. Gelişim tarama testleri ile 2 yaştan itibaren çocuklar, uzmanın gerekli gördüğü durumlarda izlenebilir.

 

Gelişim testleri çocuğun ince motor, kaba motor, dil, kişisel ve toplumsal gelişiminin yaşına uygun olup olmadığını ortaya çıkarır. Zeka testleri ise, gelişim testlerinden farklı olarak çocuğun zeka seviyesinin bulunduğu yaş grubuna uygun olup olmadığını ölçer.

 

5-6 yaş üzerinde ve okuma-yazma aşamasına gelmiş çocuklara uygulanabilecek zeka testlerinden en güveniliri, tüm dünyada geçerlilik ve güvenilirliği kanıtlanmış olan testtir. Test bütün itemleriyle uygulanmalı ve çocuğa yeterli süre verilmelidir. Testi alan çocuğu teste başlamadan tanımaya çalışmak ve çocuğun kendisini güvende hissetmesini sağlamak önemlidir. Test sırasındaki gözlemler, testi uygulayan kişi tarafından test raporuna aktarılmalıdır.

 

Test uygulamasında çocuğun doğum bilgileri gün-ay-yıl olarak hesaplanır. 16 yaşından büyüklere uygulanacak zeka testi farklıdır. Ancak bazen ve bazı özel durumlarda 18 yaşa kadar aynı uygulama yapılabilir.

 

Zeka testi yaptırmak isteğiyle pek çok aile başvuruda bulunmaktadır. Ancak gerekli olup olmadığına uzman karar vermelidir. Her çocuğa zeka testi yapılması gerekli olmadığı gibi, bazen zeka testi yapılmaksızın da tanı koyma ve yönlendirme, çocuk ve genç psikiyatri uzmanınca yapılabilir.

 

Çocuk ve genç ailesinin merakı  ve yüksek beklentisi ile ilgili olarak zeka testinin uygulandığını anlayacak olursa, bu durum sorun yaratabilmektedir. Bu nedenle çocuk ve aileler, bir uzman tarafından  bu konuda iyi değerlendirilmeli ve gereksiz test değerlendirmelerinden kaçınılmalıdır.

 

Zeka testi, bazı psikiyatrik ve nörolojik hastalıklarda, beyin travmaları ve  beyin ameliyatları sonrası takiplerde, antiepileptik ilaç tedavilerinin değerlendirilmelerinde aydınlatıcı bir yöntem ve tedavinin gidişini değerlendiren bir araç olarak da kullanılabilmektedir.

 

Zeka testi değerlendirmesi ve sonuçları bir rapor olarak hazırlanır. Çocuğun veya gencin hangi zeka bölümünde yer aldığı saptanır ve belirtilir. Alt bölüm ve alt alan skorları ayrıntılı şekilde belirtilir. Bazı hastalıkların tanısının konmasında ve sorunların saptanmasında, TOPLAM IQ puanının yanı sıra alt bölümlerin ve alanların skorları çok iyi değerlendirilmelidir. Bu skorların kendi içerisinde ve diğer alanlarla tutarlı olup olmadığı dikkatle incelenmeli ve raporlanmalıdır.

 

Zeka testi değerlendirmesi sonucunda belirlenen IQ düzeyi ve bununla ilgili bilgiler, çocuk ve gence verilmez. Ailelere genel bilgilendirme yapılır ve gerekli görülen kurumlara yazılı raporlama şeklinde iletilebilir.

 

 

(14.03.2014 Hürriyet gazetesi, 15.03.2014 Milliyet gazetesinde  yayımlanmıştır.)

web site izmir